रोशनबहादुर सिंह

अमेरिका

एशियाको मध्यपश्चिमी देश साउदी अरेबिया जो नेपालजस्ता गरिब मुलुकका लागि रोजगारीको प्रमुख मध्येको एक गन्तब्य हो । साउदीमा काम गर्नका लागि नेपालबाट मात्र लाखौं मानिस पुगेका छन । देश ठूलो भएपनि धेरै जसो ठाउँ मरुभूमी भएकाले यो देशमा गर्मी निकै हुने गरेको छ । तरपनि राम्रो आम्दानीको आशाका साथ नेपाल जस्तै श्रीलंका, बंगलादेश, पाकिस्तान, भारत, अफगानिस्तानबाट साउदीमा रोजगारीका लागि जानेको संख्या निकै रहेको छ । तर पछिल्लो पटक साउदी अरेबियाले देशमा पूर्वाधार निर्माणमा बिशेष जोड दिएको छ । छिमेकी देश यूएईको दुबई शहर पुर्वाधारका कारण नै विश्वभरबाट पर्यटक आकर्षण गर्न सफल भएको छ । यहि कुरालाई साउदीले पनि बुझेको हुनुपर्छ । साउदीका राजकुमार मोहम्मद बीन सलमानले सन् २०३० सम्ममा देशलाई तेलमा निर्भर नबनाउने भन्दै आक्रामक आर्थिक योजनाहरु अगाडी ल्याएका छन । जसमा पुर्वाधारको विकाशका साथै खेलकुदमा ठूलो लगानी गर्ने छ । साउदीले रियादमा द लाईन सिटी बनाउनका लागि एक ट्रिलियन डलर बजेट खर्च गर्ने जनाएको छ । जसमा विश्वमा नै पहिलो पटक बन्न लागेका पुर्वाधार रहेनछ ।

कतारले सन् २०२२ मा फिफा विश्वकपको आयोजना गरेपछि त झन छिमेकी देश साउदी खेलकुदमा लगानी गर्नका लागि पैशाको खोलो बगाउने तयारीमा छ । जसमा उसले मुख्य गरेर फुटबलमा बढि जोड दिएको छ । प्रिमियर लिग क्लब न्यूक्यासल युनाइटेडमा पछिल्लो पटक साउदीको लगानी रहेको छ । तीन सय मिलियन पाउण्ड भन्दा बढि लगानीमा एक बर्ष अगाडी सो क्लबलाई खरिद गरिएको थियो । जसका कारण अघिल्लो सिजनमा प्रिमियर लिगमा सो क्लबले शिर्ष पाँचमा स्थान बनाउन सफल भएको थियो । स्मरण रहोस, प्रिमियर लिग खेलिरहेको म्यानचेस्टर सिटीमा सन् २०१० तिर कतारी लगानी भित्रिएको थियो । जसको नतिजा अहिले सिटीले देखाइरहेको छ । प्रिमियर लिगमा पछिल्लो पटक दबदबा गरिरहेको सिटीबाट खेल्नका लागि विश्वका उत्कृष्ठ खेलाडी नै लालायित हुने गरेका छन । यस्तै पेरिस सेन्ट जर्मेनमा पनि कतारी लगानी नै छ । यतिमात्र होइन, सञ्चारको क्षेत्रमा पनि कतारको राम्रो पकड रहेको छ ।

सायद कतारले खेलकुदमा गरेको लगानी देखेर होला साउदीले पनि पछिल्लो पटक खेलकुदमा पैशा बगाइरहेको छ । जसका उसर विश्व फुटबलमा उसले देखाइरहेको छ । एक बर्ष अगाडीसम्म साउदी अरेबियाको लिग फुटबल खासै चर्चामा थिएन । तर एक बर्ष यता देखि साउदी लिगलाई नियमित हेर्नेहरु बढेका छन ।

विश्वमा जतिपनि खेलाडी छन, उनीहरु कुनै न कुनै रुपमा पैशालाई बढि जोड नै दिने गरेका हुन्छ । ब्यवसायिक फुटबल खेल्दा जुन ठाउँमा बढि रकम पाइन्छ, उनीहरु त्यहि जाने सोच बनाउछन । युरोपियन लिग खेलिरहेका खेलाडीका लागि यतिबेला अर्को गन्तब्य साउदी बन्न थालेको छ । कारण साउदी लिगका क्लबहरुले खेलाडी भित्र्याउनका लागि जति रकम पनि तिर्न तयार छन ।

पछिल्लो एक बर्षमा मात्र विश्व चर्चित खेलाडीहरुले साउदी लिगलाई आफ्नो गन्तब्य बनाएका छन । त्यसमा पछिल्लो उदाहरण ब्राजिलियन स्टार नेयमार हुन । पेरिस सेन्ट जर्मेनमा महंगो रकममा बार्सिलोनाबाट अनुबन्ध भएका नेयमार दुई साता अगाडी साउदी क्लब अल हिलालमा अनुबन्ध भएका छन ।

साउदीका क्लबमा महंगो रकममा खेलाडी आउने क्रम अघिल्लो बर्षबाट सुरु भएको भन्दा कम नहोला । जब करियरको उत्तरार्धमा पुगेका क्रिस्टियानो रोनाल्डोलाई साउदी क्लब अल नासेरले गत डिसेम्बरमा म्यानचेस्टर युनाइटेडबाट भित्र्यायो । त्यसपछि यो क्रम बढेको छ । रोनाल्डो साउदी आएपछि लगत्तै अर्का स्टार खेलाडी करिम बेन्जिमा पनि अल इत्तिहादमा अनुबन्ध भएका थिए ।

यस्तै अघिल्लो महिनामा लिभरपुलका कप्तान रहेका तथा १२ बर्ष लिभरपुलबाट खेलेका जोर्डन हेन्डरसनपनि साउदी क्लव अल इत्तिफकमा अनुबन्ध भए । उनले लिभरपुलमा हुँदा एकै सिजनमा युरोपका तीन ठूला उपाधि जितेका थिए । उनलाई सो क्लबले साताको नौं लाख अमेरिकी डलर तलबमा ल्याएको हो । उनले विश्वको चौथो धनी क्लब लिभरपुल छोड्नका लागि कुनै हिचकिचाहट गरेनन् । उनलाई आएको प्रस्तावलाई सहजै स्विकार्दै साउदी आउने निधो गरेका थिए ।

नेयमारलाई साउदी क्लब अल हिलालले पीएसजीबाट बर्षको एक सय मिलियन अमेरिकी डलर तलबमा अनुबन्ध गरेको छ । यतिमात्र होइन ९८ मिलियन डलर अल हिलालले पीएसजीलाई अुनबन्ध रकम तिरेको थियो । जसका लागि ३१ बर्षे नेयमारलाई दुई बर्षको सम्झौता गरेको छ । नेयमार बार्सिलोनाबाट पीएसजीमा जाँदापनि दुई सय ४२ मिलियन डलरमा अनुबन्ध भएका थिए । उनले ६ बर्ष पीएसजीबाट खेल्दा एक सय ७३ खेलमा एक सय १८ गोल गरेका थिए । ६ सिजनमा उनलाई धेरैजसो समय चोटले सताएको थियो । यसअघि ३८ बर्षे रोनाल्डोलाई करिब दुुई सय मिलियन डलर तलबमा ल्याएको थियो ।

यतिमात्र नभई साउदी क्लब अल हिलालले पीएसजीका केलियन एम्बाप्पेलाई पनि तीन सय ३२ मिलियन डलरको प्रस्ताव गरेको थियो । तर सो प्रस्तावलाई उनले अस्विकार गरेका थिए । यता लिभरपुलका मोहम्मद सालहपनि साउदी आउने चर्चा चलेको थियो । तर लिभरपुलले सलाहको प्रस्तावलाई अस्विकार गरेको थियो । त्यसपछि लियोनल मेस्सीले पीएसजी छोड्ने समाचार बाहिर आउँदा अल हिलालले नै एक दशमलव ६ बिलियन डलरको प्रस्ताव गरेको थियो । तर उनी सो प्रस्ताव छोडेर अमेरिकी क्लब इन्टर मायामीमा अनुबन्ध भएका थिए । अझैपनि मेस्सी सायदी अरेबियाको पर्यटक दुत रहेका छन । जसका लागि उनले तीन बर्षमा २५ मिलियन डलर पाउनेछन । स्टार फुटबलर भित्र्याउने तीन क्लब अल हिलाल, अल इत्तिहाद, अल नासेर र इत्तिफाकलाई साउदीका राजकुमारको लगानी छ । रियादमा रहेका यी क्लबको खर्चका लागि साउदी पब्लिक लगानी फन्डले सहयोग गरेको छ । स्मरण होस, यहि फन्डबाट साउदीले न्यूक्यासलमा लगानी गरेको थियो ।

साउदीमा पब्लिक लगानी फन्डको लगानी कति ? 

यो फन्डबाट साउदीले सन् २०२१ यता ६ दशमलव तीन बिलियन डलर लगानी गरिसकेको छ । जसमा न्यूक्यासल क्लब किन्दा होस या लाइभ गल्फ च्यानल तयार पार्दा सबै खर्च यहि फन्डबाट गएको छ । तर पछिल्लो पटक साउदीको प्रो लिगमा जतिपनि ठूलो लगानी भएको छ । त्यसमा फिफको आँखा परेको छ, कारण भ्रष्टाचारको ।

विश्व फुटबलमा यतिबेला साउदी अरेबियन क्लबले युरोपियन फुटबललाई नै चुनौती दिइरहेको छ । तर पैशा खन्याएर मात्र फुटबलको विकाश हुन्छ भन्ने मान्यता राख्न नहुने भनेर फुटबल पण्डितहरुको धारणा छ । किनकी सन् २००४ तिर चीनले पनि फुटबलमा निकै ठूलो लगानी गरेको थियो । विश्वका स्टार खेलाडीलाई भित्र्याएर आफ्नो लिगलाई अन्तराष्ट्रिय बजारमा पुर्याएको थियो । तर अहिले चीनको फुटबल लिगमा कसैको चासो छैन । कतै साउदी पनि भविष्यमा यहि बाटोमा त हुने हैन भन्ने चासो बढेको छ ।

साउदीका राजकुमार सलमानको भिजन २०३० को योजनामा खेलकुद मुख्य एजेन्डा हो । जसका लागि सात ट्रिलियन डलर खर्च गर्ने योजना बनाएको छ । यतिमात्र होइन, कतारले विश्वकपको आयोजना गरेपनि सन् २०३० वा २०३४ को फिफा विश्वकप आयोजनाका लागि साउदी आफुलाई तयार पार्ने क्रममा छ । फुटबल बाहेक उसले बक्सिङ, फर्मुला वन, गल्फमा पनि ठूलो लगानी गर्दैछ ।

साउदीले जुन तरिकाले खेलकुदमा लगानी गरिरहेको छ, त्यसले फुटबललाई मुख्य आधार बनाउन खोजेको प्रष्ठ देखाएको छ । यसमा राजकुमार सलमानको आक्रामक रणनिती मुख्य आधार हो । गल्फका अरु देशले खेलकुदमा भन्दा पर्यटन, ब्यापारमा बढि जोड दिइरहेका बेला साउदीले खेलकुदलाई आफ्नो बलियो आधार बनाउन खोजेको विज्ञहरु बताउछन । तर साउदीको आक्रामक रणनिती सफल हुने हो वा होइन, त्यो भिजन २०३० ले देखाउने अगाडीको बाटोबाट थाहा हुनेछ ।